بنام خدا                                                                

   طرح صدور شناسنامه فني

                                ساختمان خاک می خورد                                   

   در اولين روز ديماه 83 زماني که اکثريت اعضاي شوراي شهر تهران جزييات طرح صدور شناسنامه فني ساختمان را تصويب کردند ، شايد کسي گمان نداشت اين طرح جامع و پيشگيرانه از آسيبهاي جدي ساختمان هاي تهران و کشور بيش از 20 ماه در کشوي ميزهاي بررسي نهاد مرتبط خاک بخورد و شکل اجرايي به خود نگيرد.
طرح صدور شناسنامه فني ساختمان که امروز روي آن غبار عدم هماهنگي وزارت مسکن و شهرسازي ، شهرداري ها و نظام مهندسي نشسته است ، تنها طرحي است که مي تواند وضعيت ساخت و ساز در کشور زلزله خيز ايران را که بيش از 98 درصد آن برروي خط زلزله بنا شده است ، نجات دهد. در اين طرح که تمام جزييات ساخت و ساز و سازه بايد در يک نظام نظارت به کيفيت ساخت برسد ، مدنظر بود و اين امکان را به وجود مي آورد تا با زلزله هايي که هرچند سال يک بار فاجعه بزرگ انساني همچون بم را به وجود مي آورد کنترل کند. حتي گذشته از زلزله ها با ريشترهايي در مقياس بالا امروز ساختمان هاي ساخته شده از سوي بساز و بفروش ها با گودبرداري ساختمان هاي مجاور و گاه به خودي خود فرومي ريزند و نبود يک سيستم نظارت منسجم کاملا محسوس است.
حمزه شکيب ، عضو شوراي شهر تهران و رئيس کميته ايمني اين شورا در گفتگو با «جام جم» درخصوص اجرايي نشدن اين طرح مي گويد: آنچه موجب شده است تا اين طرح شکل اجرايي به خود نگيرد عدم باور مسوولان ذي ربط به ضرورت اجرايي شدن اين طرح مهم و ناهماهنگي بين بخشي نهادهاي مرتبط است.
وي با اشاره به اين که کشورهاي در حال توسعه طرحهاي عمراني بسياري در دست دارند ، تاکيد مي کند: ما بايد بدانيم که با کيفيت نامطلوب در ساخت و سازهاي عمراني (از ساخت و ساز ساختمان ها گرفته تا طرحهاي عمراني بزرگ) سرمايه هاي ملي و مردمي را از دست مي دهيم.
وي خاطرنشان مي کند: متاسفانه به دليل بي توجهي به اين مساله ، عمر مفيد ساختمان ها و طرحهاي عمراني يک چهارم عمر واقعي و استاندارد آنهاست.
حمزه شکيب با اشاره به اين که ما بعد از يک مصيبت و حادثه جبران ناپذير ، دست به اقدامات مقطعي يکي دو ماهه مي زنيم ، مي گويد: اما چند ماه پس از فاجعه آن را فراموش مي کنيم و فرصتها را از دست مي دهيم تا به فاجعه بعدي برسيم.
عضو شوراي شهر تاکيد مي کند: کساني که مسووليت اجرايي کردن طرح صدور شناسنامه فني را به عهده داشتند ، مسووليت شرعي و حقوقي اين غفلت و تاخير را به عهده دارند.
مسير پرپيچ و خم
بعد از آن که در يک ديماه 1383 اعضاي شوراي شهر طرح صدور شناسنامه فني ساختمان را تصويب کردند ، اين طرح به دولت و وزارت مسکن جهت يافتن شکل اجرايي ابلاغ شد. وزارت مسکن و شهرسازي نيز با هماهنگي شهرداري ها و سازمان نظام مهندسي اين طرح را به پيش بردند و قرار شد به صورت آزمايشي در متراژهاي بالا اجرا شود اما اين طرح در دوره آزمايشي خود متوقف ماند و تاکنون به مرحله اجرايي نرسيده است.
شکيب ، رئيس کميته ايمني شوراي شهر در اين خصوص مي گويد: ما اجرايي شدن و متوقف ماندن طرح را پيگيري کرده ايم اما هنوز شفاف سازي نکرده اند و وزارت مسکن و شهرسازي اين مساله را حل نشده باقي گذاشته است.
وي تاکيد مي کند: شناسنامه فني ، هيچ مشکل فني و تخصصي ندارد که اين طرح را متوقف کند. اين طرح به همت کارشناسان مجرب و نمايندگان تمامي دستگاه ها طراحي شده است.
فروش امضا
مساله اصلي در مشکلات شکل گرفته ، فروش امضا توسط عده اي از مهندسان ناظر است. شکيب مي گويد: براي آن که شناسنامه فني همچون اقدامات پيشين شکل کاذب نگيرد و بدون دقت امضا نشود ، تمهيداتي پيش بيني شده است که البته اين اتفاق نيز در تاخير شکل گيري و اجرايي شدن طرح موثر است.
وي با اشاره به اين که در شناسنامه فني به استانداردسازي مصالح ، فناوري ساخت ، کارگران متخصص ، نحوه محاسبات ، طراحي معماري سازه ، تاسيسات و... دقت شده است ، تاکيد کرد: اگر شناسنامه فني شکل اجرايي بگيرد شاهد تحول در ساخت و سازها خواهيم بود. به هر تقدير به عقيده کارشناسان ، عمر مفيد هر سازه و ساختمان در صورت بهره گيري از کيفيت ها مي تواند 120 سال باشد که در حال حاضر بسياري از سازه هاي کشور کمتر از 40 سال عمر مي کنند. در حالي که تنها با اجرايي شدن اين طرح که 20 ماه از تدوين آن مي گذرد و هنوز اجرايي نشده است مي توان غير از رفاه و آسايش شهروندان ، از حوادث تلخ زلزله بعدي جلوگيري کرد.

                                                  نقل از روزنامه جام جم 26/5/85

                     بنام خدائي كه همين نزديكيهاست

                 چه كسي متولّي ساخت و ساز مي باشد.؟

                              « البته در عمل! »

آيا كسي پيدا مي شود كه فرياد مهندسان عمران را بشنود و با دست مهربانش، سازه ساختمان را كه مدّتهاست به فراموشي سپرده شده،نوازش نمايد .؟!!

     تا كي بايد در تهيّه نقشه هاي ارسالي به شهرداريها، شاهد حاكميت معماري ساختمان  به سازه آن باشيم.؟

دوستان عزيز:

اينجانب بزودي ، با بررسي موارد ذيل، تصميم دارم ظلمي را كه سالهاي گذشته بر سازه ساختمان روا داشته اند، را بيان نمايم.(كه صد البته اين روند  بدون اعتراض هيچ مسؤلي ،همچنان ادامه دارد.)

1-    رواج نقشه هاي اجرائي فاقد دفترچه محاسبات و سود سرشار افراد فرصت طلب در اين خصوص.

2-   جابجائي و حذف بادبند به صلاحديد مهندس معمار بدون هماهنگي با مهندس محاسب.

3-   اجراي بادبند هاي ويژه در دهانه هاي بيش از 4 متر( آنهم بدون توجه به محدوديتهاي محاسباتي)

4-   اجراي بادبند ويژه در دهانه هائي كه پل زنبوري اجرا شده.!!!!!!!!!!!!

5-  تمايل مالكين به مهندساني كه توجهي به سازه ساختمان نداشته و با وعده وعيدهاي جور واجور به مالك مبني بر ارائه نقشه اجرائي و...آنان را به سوي خود جذب مي كنند.

6-  اجراي سه متر عقب نشيني در ساختمانهاي شمالي آنهم جهت عدم سايه اندازي به ساختمان همسايه( با زاويه 45 درجه)

7-    در نقشه هاي مصوّب  پخ 45 درجه در طرفين ساختمان منظور مي شود (براي دو متر مازاد بر 60 درصد) امّا بدون استثنا در اجرا،به راحتي حذف  مي شود.

8-   ارتفاع 5/2متر براي پاركينگ  با احتساب ضخامت سقف.!( ارتفاع مفيد 1/2 متر )

9-  منظور نمودن پاركينگ در طبقه همكف( در نقشه هاي مصوّب  با وجود زير زمين) با علم به اين اصل كه مالك قطعاً پاركينگ را در زير زمين احداث مي كند.(بدون بررسي جوانب امر)

10- تغيير كاربري ساختمان از مسكوني به تجاري ،آنهم در مناطقي كه اطمينان داريم تجاري احداث    مي شود.

11- رواج روز افزون نصب شيشه در نماي ساختمان، بدون توجه به خطرات ناشي از شكستن آن در هنگام زلزله و افزايش تلفات براي عابرين.

12-  اجراي واحد مسكونيدر پاركينگ ،بدون توجه به حقوق خريدار و كاهش فضاي مفيد پاركينگ و متعاقب آن  انتقال پاركينگ به داخل حياط و كاهش فضاي مفيد حياط.

از متولّي ساخت و ساز كه ظاهراً «سازمان مسكن و شهرسازي مي باشد» درخواست مي شود، گروهي از كارشناسان را جهت بررسي تخلفات ساختماني ، تعيين نوع تخلف ،  ميزان اختلاف فاحش سازه هاي اجرا شده بر اساس نقشه  و اجرا ، و... انتخاب نمايند ، كه  قطعاً پس از بررسي موارد فوق ، ميزان اختلاف فاحش بين   مصوّبات مسكن و شهر سازي را( كه فقط جهت دريافت جواز ساختماني كاربرد دارد  و بس)، را  در عمل متوجه خواهند شد. و اگر نتايج حاصله را جهت اطّلاع اعضاء نظام مهندسي ، اعلام نمايند، از آنان ، قبلاً تقدير و تشكر مي نمائيم.

آقاي متولّي ساخت و ساز :

شما را به خدا، براي يكبار هم كه شده به خود تكاني بدهيد، قبل از اينكه زلزله شما را تكان دهد.!    

                                           «ربّنا عليك توكّلنا»

لطفاْ نظرات خود را به اینجانب اعلام فرمائید.

بنام خدا

همدان زیر تیغ زلزله

فردا دیر است

بدون هیچ توضیحی نامه ذیل را که توسط استاد محترم دانشگاه جناب آقای مهندس جعفری خطاب به ریاست محترم مسکن و شهر سازی ُ حضورتان تقدیم می شود.

انشاءا... بزودی در این خصوص مطالبی را به اطلاع شما عزیزان می رسانم.

جناب آقای مهندس مختاری

ریاست محترم سازمان مسکن و شهرسازی استان همدان

با سلام

ضمن عرض سلام و خسته نباشید به جنابعالی و همکاران پر تلاشتان، اینجانب احمدرضا جعفری مهندس پایه دو ساختمان در شهر همدان با توجه به وظیفه حرفه ای خود قصد دارم برخی از دغدغه های خود در زمینه مسایل فنی مرتبط با امر طراحی سازه در سطح استان همدان را با شما در میان بگذارم؛ به امید آنکه با همت شما و هیات مدیره جدید سازمان نظام مهندسی استان همدان مشکلاتی که در این نامه ذکر مینمایم رفع شده و روز به روز شاهد نزدیکتر شدن معیارهای ساخت و ساز به معیارهای مورد قبول مقررات ملی ساختمانی (که شما نیز در سخنانی که قبل از انتخابات دوره جدید هیات مدیره نظام مهندسی ایراد نمودید بر اجرای کامل آن تاکید کردید) باشیم.

-مقدمه

اینجانب در این نامه قصد ندارم به تمامی مشکلات ساخت و ساز در سطح استان بپردازم. کمتر کسی است که از کیفیت پایین اجرا در زمینه ساخت و ساز مطلع نباشد و مطمئنآ شما نیز خیلی بهتر از من از این مسایل آگاه میباشید وبیان دوباره این مسایل جز تکرار مکررات نتیجه ای در برنخواهد داشت.( البته در این زمینه حرکتهایی هر چند با سرعت کم دیده میشود که امید به ساخت و ساز استاندارد و یا نزدیک به استاندارد را در سالهای آینده میدهد). اما مساله ای که مرا وادار به نوشتن این نامه نموده است، اشتباهات فاحش موجود در زمینه طراحی سازه در سطح استان میباشد که کمتر کسی تا کنون به آن توجه نموده است.(اینجانب ترجیح میدادم این مسایل هم توسط بقیه همکاران مطرح شود و در این زمینه هم حداقل سه سال صبر نمودم، اما ظاهرآ برای اکثریت همکاران پر کردن سهمیه سالانه به هر قیمت و دعوای قدیمی معماری-عمران فرصت فکر کردن به این مسایل بی اهمیت!! را نمیدهد). متاسفانه نقشه های تایید شده و شیوه های طراحی سازه مورد تایید شهرداریهای استان همدان دچار اشتباهات فاحش میباشد؛ به گونه ای که حتی در صورت اجرای کامل و بدون ایراد و با بالاترین کیفیت این نقشه ها، ساختمانهای ساخته شده باز هم در برابر زلزله دچار آسیبپذیری بالایی میباشند. وضعیت به گونه ای شده است که حتی اگر کسی هم بخواهد بر خلاف شیوه های غلط بقیه عمل نماید و مقررات ملی ساختمانی را (به طور کامل و نه گزینشی) معیار خود در طراحی سازه قرار دهد، از طرف مالکان ساختمان و معدود افرادی که با استفاده از رانتهای مختلف رشد نموده و خود را متولی امر طراحی سازه در استان میدانند، دچار انواع انگها و جوسازیها شده و دست آخر برای پر کردن سهمیه سالانه خود مجبور به قبول شیوه غلط بقیه میشوند(به طور مثال یکی از مسیولان محترمی که خود باید حامی و مجری مقررات ملی باشد اقدام به جوسازی علیه بنده نموده و در مجامع مختلف به کنایه بنده را به   عنوان «قاتل آهن» معرفی مینمایند) و یا در بهترین حالت از طراحی سازه صرفنظر مینمایند. در ادامه برخی از این شیوه های غلط را جهت اطلاع به خدمتتان عرض مینمایم:

-پیهای نواری و ایرادات اساسی در طراحی این پیها ¹

          همانطور که استحضار دارید عمده ترین نوع پی که در سطح استان همدان از آن استفاده میشود پیهای نواری میباشد. شیوه عمومی مورد استفاده در  طراحی این پیها بدین شکل است که ابتدا با فرض صلبیت پی نسبت به خاک زیر آن (که البته این فرض خود به شیوه ای غلط مورد استفاده قرار میگیرد) تنش زیر پی در تر کیب بارهای مختلف به صورت یک تنش خطی محاسبه میگیرد (که البته در اینجا هم معمولآ به غلط برخی از ترکیب بارها مورد بررسی قرار نمیگیرند). تا اینجای کار اشتباهات انجام شده در طراحی خیلی جدی نیستند؛ اما جدیترین و فاحشترین اشتباه در مرحله بعد رخ میدهد. در این مرحله با توجه به تنشهای به دست آمده در زیر پی، پیها وارونه شده و به صورت تیرهایی در نظر گرفته میشوند که تکیه گاههای آنها ستونهای متصل به پی میباشند و بدون توجه به اولیه ترین اصول تحلیل سازه در مورد تیرهای نامعین و بی توجه به شرایط مرزی متفاوت تیرها و پیهای نواری اقدام به تحلیل و طراحی این پیها مینمایند(توجه شود که پیها باید بر اساس قوانین تیرها بر بستر الاستیک آنالیز شوند که هیچ شباهتی بین این روش و روش آنالیز تیرهای نامعین معمول وجود ندارد). جالب اینجاست که بر اساس نتایج این روش، واکنشهای تکیه گاهی به دست آمده که باید مساوی با نیروهای اعمال شده از طرف ستون به تیر باشند، اختلاف زیادی با هم دارند؛ به طور مثال در برخی موارد در جایی که باید واکنشهای به دست آمده کششی باشد، اساسآ واکنش به دست آمده فشاری است. این اختلاف در پیهای مجاور دهانه های بادبندی بسیار شدیدتر میباشد؛ به گونه ای که در برخی موارد مطابق مقایسه ای که خود اینجانب انجام داده ام آرماتورهای مورد نیاز در این دهانه ها (بر اساس نتایج نرم افزارهایی نظیر SAFE) چند برابر مقدار محاسبه شده توسط روش مذکور میباشد؛ که این مساله باعث گسیختگی پی در این نواحی (علی الخصوص در اثر نیروهای کششی ایجاد شده در ستونهای دهانه بادبندی) و واژگونی ساختمان در هنگام زلزله میشود. جالب اینجاست که برخی از این آقایان که متوجه اختلاف نتایج روش طراحی خود با روش طراحی   با نرم افزار SAFE شده اند به جای آنکه به اصلاح اشتباهات خود بپردازند، برای آنکه طراحیهای قبلی آنها زیر سوال نرود، از قبول این مساله خودداری نموده و نرم افزار  SAFEرا دچار اشکال میخوانند. (قابل توجه است که این نرم افزار توسط شرکت معتبر CSI و به طور ویژه برای آنالیز و طراحی دالها وپیها بر اساس آیین نامه های معتبر دنیا تهیه گردیده است).

البته به تازگی شهرداری لطف نموده و با اکراه!! نقشه هایی را که پیهای آنها با استفاده از نرم افزار safe  طراحی شده اند را هم قبول مینمایند.

-مقدار پوشش آرماتورها در پی

مساله دیگری که در طراحی پیها کمتر به آن توجه میشود، مقدار پوشش بتن روی آرماتورها میباشد. مطابق بند 8-2-9 و با توجه به شرایط جوی استان همدان، در بهترین و خوشبینانه ترین حالت، شرایط محیطی جهت محاسبه میزان پوشش بتن باید متوسط فرض شود (این در حالی است که با توجه به سرمای هوا و یخبندانهای مکرر شرایط محیطی شدید به واقعیت نزدیکتر است). و بر این اساس طبق جدول 8-2-9-1 آیین نامه آبا برای شرایط محیطی متوسط ضخامت پوشش بتن در پیها باید حداقل برابر 5 سانتیمتر در نظر گرفته شود؛ این در حالی است که در اکثریت غریب به اتفاق موارد این ضخامت در نقشه ها کمتر از 4 سانتیمتر است

-عمق یخبندان در پیها

          یکی دیگر از مسایلی که باید در مورد پیها جهت محافظت آنها در برابر نفوذ یخ به داخل آنها انجام داد رعایت عمق یخبندان در مناطق سردسیر (از جمله استان همدان) میباشد. اهمیت این موضوع به حدی است که در مبحث هشتم (ساختمانهای با مصالح بنایی) نیز رعایت این موضوع برای ساختمانهای با مصالح بنایی هم -که دارای درجه اهمیت کمتری نیز میباشند- در مناطق سردسیر اجباری گردیده است. اما متاسفانه در همدان در اکثریت نقشه ها این موضوع نادیده گرفته میشود.

-طول مهاری مناسب برای میلگردهای قطع شده در پیها

          یکی دیگر از مسایلی که در مورد پیها کمتر به آن توجه میشود طول مهاری برای میلگردهای طولی پی میباشد. مطابق بند 18-3-1-3 آیین نامه آبا میلگردها باید از محل مقطعی که وجودشان دیگر برای تحمل خمش لازم نیست به طول حداقل برابر ارتفاع موثر مقطع یا 12 برابر قطر میلگرد هر کدام که بیشتر است ادامه داده شوند.ضمن آنکه در بند 18-3-1-5 آبا نیز محدودیتهای زیادی در مورد قطع میلگردهای طولی در ناحیه کششی بتن در نظر گرفته شده است که متاسفانه هیچکدام از این موارد توسط شهرداری کنترل نمیشود و از مهندسان محاسب نیز خواسته نمیشود. با نگاهی به نقشه های تایید شده به وفور میلگردهای تقویتی با طولهای محدود (حدود 2 متر ) در پیها دیده میشود که به هیچوجه ضوابط طول مهاری در آنها رعایت نشده است.

-ضابطه درز انقطاع

          یکی از مسایلی که آیین نامه 2800 برای جلوگیری از ضربه زدن ساختمانها به یکدیگر در هنگام زلزله در نظر گرفته است، درز انقطاع میباشد. مطابق ویرایش 3 رعایت درز انقطاع برای تمامی ساختمانها به میزان 1 درصد ارتفاع اجباری گردیده است. اما متاسفانه هم اکنون این مساله طبق ویرایش 2 فقط برای ساختمانهای 4 طبقه به بالا اجرا میگردد و هیچ کنترلی برای اجرای این موضوع برای ساختمانهای کوتاهتر انجام نمیشود.

-ترکیب نیروهای زلزله در جهات مختلف اصلی سازه موضوع بند 2-1-4 آیین نامه 2800

          مطابق بند 2-1-4 آیین نامه 2800 برای ساختمانهای نامنظم در پلان و ستونهایی که در محل تقاطع دو سیستم سازه ای مقاوم جانبی در دو جهت متعامد قرار دارند ( مانند ستونهایی که در دو جهت متعامد متصل به بادبند میباشند)، لازم است اثر همزمانی نیروهای زلزله در دو جهت متعامد به گونه ای در نظر گرفته شود که در سازه بیشترین تلاشها ایجاد شود. در این زمینه به طور مثال میتوان مطابق همین بند آیین نامه 100 درصد نیروی زلزله در هر جهت را با 30 درصد نیروی زلزله در جهت متعامد را به طور همزمان ترکیب و بر سازه اعمال نمود. اما متاسفانه در این زمینه هیچگونه کنترلی توسط شهرداری نسبت به نقشه ها انجام نمیشود.

-اتصال بادبند به ستون در تراز صفحه ستون

          یکی دیگر از ضوابطی که متاسفانه به آن کمتر توجه میشود اتصالات بادبندی علی الخصوص اتصال بادبند به ستون در تراز صفحه ستون میباشد. در تراز صفحه ستون با توجه به آنکه طول افقی موجود جهت اتصال بادبند به صفحه ستون بسیار کم میباشد، لازم است که ارتفاع ورق بادبندی حداقل دو برابر حالت اتصال مشابه بادبند به ستون در ترازهای طبقات در نظر گرفته شود. ضمن آنکه با توجه به خروج از محوریت نیروی محوری بادیند نسبت به مرکز جوش در جوش لنگر خمشی نیز ایجاد میگردد که این لنگر نیز خود باعث اضافه شدن طول و بعد مورد نیاز برای جوش ورق بادبندی به ستون میگردد. این لنگر همچنین باعث ایجاد نیروهایی عمود بر محور جان و بال ستون میگردد که با توجه به ضعیف بودن جان و بال ستون در این جهت باید لزوم یا عدم لزوم وجود سخت کننده در این محل در داخل ستون مورد بررسی قرار گیرد. عدم رعایت این مسایل باعث گسیختگی اتصال در زمان زلزله و خرابی ساختمان (حتی در صورت قوی بودن مقاطع ستون و بادبند مورد استفاده) میشود. متاسفانه شهرداری در این زمینه هیچگونه کنترلی را انجام نمیدهد که جای تاسف فراوان دارد.

-مهاربندهای برون محور و استفاده ناصحیح از این مهاربندها ²

          یکی دیگر از مسایلی که متاسفانه کنترلی در این زمینه در نقشه ها انجام نمیشود، بادبندهای برون محور میباشد. ضوابط این بادبندها در ویرایش جدید مبحث دهم در بخش 10-3-11 ذکر شده است و قبل از آن نیز ضوابط این بادبندها باید مطابق آیین نامه ubc و یا آیین نامه های معتبر دیگر در محاسبات رعایت میشد. برخی از ضوابطی که در این زمینه   در سالهای اخیر نادیده گرفته شده و میشود به شرح زیر است:

1-  استفاده از تیر زنبوری، دوبل و مقاطع غیر فشرده برای تیرهایی که متصل به این بادبندها میباشند ممنوع است.

2-     تیرهای متصل به بادبند باید برای لنگر و برش ناشی از نیروی محوری بادبند طراحی شوند

3-  اتصال تیرهای مذکور در دو بند بالا به ستون باید برای نیروهای رو به بالای ناشی از نیروی زلزله نیز طراحی شود.

4-  همچنین این اتصالات در مواقعی که قطعه رابط در تیر در مجاور ستون است باید همانند اتصالات گیردار با استفاده از جوش نفوذی انجام شود.

5-  در محل اتصال بادبند به تیر در داخل جان تیر باید از حداقل یک جفت سخت کننده استفاده شود. لزوم یا عدم لزوم استفاده از سخت کننده در بقیه قسمتهای قطعه رابط نیز باید بررسی شود

6-  ترکیب این سیستم با سیستم بادبند هم محور در پلان و در ارتفاع در یک جهت دارای محدودیتهای خاصی میباشد.

7-     .....

-ستونهای دهانه بادبندی و ترکیب بار ویژه پیوست 2 آیین نامه 2800 ³

                یکی دیگر از بندهایی که به طور کامل در این سالها نادیده گرفته شده و میشود بند 5-1 پیوست 2 آیین نامه 2800 در زمینه ترکیب بار ویژه برای کنترل بارهای محوری در ستونها میباشد. این ترکیب بار برای جلوگیری از ورود ستونها به محدوده غیرارتجاعی در هنگام زلزله میباشد. اما متاسفانه شهرداری به بهانه های مختلف نظیر دست بالا بودن این بند!! از کنترل و اجرای این بند خودداری مینماید. این در حالی است که این بند در آیین نامه های معتبر دیگر دنیا   هم به اشکال دیگر و با کمی تفاوت وجود دارد. عدم اجرای این بند باعث ورود ستونها به محدوده غیرارتجاعی در هنگام زلزله و ایجاد تغییر شکلهای بزرگ و تلاشهای ثانویه در سازه و فروریزی ساختمان میگردد.

-ضابطه محل وصله ستونها

          ضابطه دیگری که به طور کلی هم در طراحی و هم در اجرا نادیده گرفته میشود، ضابطه بند 5-2 پیوست 2 آیین نامه 2800 میباشد. مطابق این بند محل وصله ستون باید با بال تیر حداقل 90 سانتیمتر فاصله داشته باشد.

-بی توجهی به لنگرهای ایجاد شده در ستونهای سیستم قاب ساده ساختمانی

          در سیستم قاب ساده ساختمانی هر چند اتصالات تیر به ستون مفصلی میباشد، اما به دلایل مختلف لنگرهای کمی نیز در این ستونها ایجاد میگردد که باعث اشغال بخشی از ظرفیت باربری ستون میگردد.این لنگرهای ظاهرآ ناچیز در برخی موارد   در مورد ستونهای لاغر  با توجه به ضعف خمشی آنها و البته به علت لنگرهای ثانویه ایجاد شده در ستون در اثر برون از محوریت و تغییر شکلهای جانبی ایجاد شده در ستون ایجاد مشکل مینمایند و حتی ممکن است که باعث ناپایداری ستون گردد.(در این زمینه لازم است به رابطه 10-1-6-1 مبحث دهم در زمینه اندرکنش نیروهای محوری و خمشی نیز توجه گردد). متاسفانه در عمل به اشتباه از این لنگرها صرفنظر میشود و ستون تنها برای نیروی محوری وارد بر آن طراحی میگردد.

-تیرهای لانه زنبوری

          یکی از مواردی که در سطح استان همدان بسیار رایج است استفاده از تیرهای لانه زنبوری میباشد. البته استفاده از این تیرها در هیچکدام از آیین نامه های ایران منع نگردیده است. اما طراحی این تیرها خود ضوابط خاصی دارد که متاسفانه هیچکدام از این ضوابط در طراحی این تیرها مورد کنترل قرار نمیگیرد. مهمترین ضابطه خمش ثانویه ایجاد شده در تیر در اثر برش میباشد. در عمل رسم بر اینست که تنها دو سوراخ از این تیرها در محل تکیه گاه پوشانده شود. اما برش موجود در این تیرها (مخصوصآ در تکیه گاههای میانی پلهای خورجینی) در برخی موارد به حدی است که پوشاندن سوراخها به میزان چند برابر مقدار معمول هم کفایت نمی نماید و در عمل باید تقریبآ تمامی سوراخهای تیر پوشانده شود، تا ضوابط آیین نامه ای در مورد آن تیر رعایت گردد.

-اتصال دیوارهای آجری به سازه در ساختمانهای بیش از 8 طبقه

          یکی دیگر از مسایلی که نادیده گرفته میشود نحوه اتصال صحیح دیوارهای غیرسازه ای به سازه در ساختمانهای بیش از 8 طبقه میباشد. مطابق بند 2-12-1 لازم است که این دیوارها به گونه ای به سازه متصل شوند که محدودیتی در تغییر شکل جانبی سازه ایجاد ننمایند و یا در صورت ایجاد محدودیت اثر سختی آنها در تغییر شکل جانبی سازه به نحو مقتضی در نظر گرفته شود که متاسفانه در این زمینه کنترلی برای این ساختمانها انجام نمیشود.

-کلام آخر

زلزله را باید جدی بگیریم. متاسفانه برخی دوستان برای فرار از مسیولیت احتمال وقوع زلزله شدید در همدان را به خاطر قرار گرفتن آن بر روی بستر سنگی کم معرفی مینمایند. این در حالی است که مطابق آیین نامه 2800 که یک مرجع قانونی میباشد، همدان در پهنه با خطر زلزله زیاد قرار دارد. در بم نیز قبل از وقوع آن فاجعه کسی به زلزله فکر نمیکرد. فاجعه یک بار رخ میدهد و آنوقت دیگر هیچ جایی برای پشیمانی و جبران مافات نیست. اگر امروز به فکر نباشیم مطمینآ فردا بسیار دیر خواهد بود.

زیرنویس

1-     به مقاله «پیهای نواری و برخی ایرادات در طراحی این پیها» نوشته شده توسط اینجانب مراجعه نمایید

2-  به مقاله «بادبندهای خارج از محور و برخی ایرادات در طراحی این بادبندها » نوشته شده توسط اینجانب مراجعه نمایید

3-  به مقاله «بند 5-1 پیوست 2 آیین نامه 2800 و برخی ابهامات در این زمینه» نوشته شده توسط اینجانب مراجعه نمایید

کلیه این مقالات در وبلاگ اینجانب به آدرس civiljafari.blogspot.com قابل مشاهده میباشد          

میلاد مولود کعبه حضرت علی (ع) بر شما عزیزان مبارک باد.

بنام خدا

« ابهامات موجود در ويرايش 3 آئين نامه 2800»

                                                                                                مهندس احمد رضا جعفري

        در آیین نامه 2800 ویرایش 3 ابهاماتی وجود دارد که بدون هیچ شرح و تفصیلي آنها را در زیر ذکر مینمایم:

1-      در بند 1-6-3 مقدار درز انقطاع برابر حاصل ضرب R در تغییر شکل نسبی حانبی طبقه در نظر گرفته شده است که به نظر میرسد تغییر شکل جانبی کل صحیح باشد. آیا مساله اشکال تایپی است؟
2-آیا مطابق بند 2-3-10-4 پیچش اتفاقی در مورد ساختمانهای با اهمیت زیاد و خیلی زیاد که دارای شرایط این بند هستند بر خلاف وبرایش 2 قابل صرفنظر است؟
3-در بند 1-9-4 پ شرایط گفته شده در تبصره یک چه مزیتی ایجاد مینماید؟ در صورتی که اگر ساختمان مشمول این تبصره باشد عملآ شرایط این بند نیز رعایت میشود.
4-در روش تاریخچه زمانی، طیف اصلاح شده به دست آمده مطابق شرایط آیین نامه ، آیا باید تنها یک بار به سازه اعمال شود و یا اینکه اعمال این طیف باید دو بار و به صورت متعامد (برای دو جهت اصلی سازه و هر بار به صورت جداگانه ) اعمال شود و اصولآ در هر بار تحلیل سازه باید مولفه های طیف تاریخچه زمانی در جهت مورد نظر (مثلاَ جهت x) به تنهایی اعمال شوند و یا همزمان باید مولفه های طیف در جهت عمود بر آن نیز (مثلآ جهت y) باید برسازه اعمال شوند.
5- در روش تحلیل تاریخچه زمانی غیرخطی آیا اصلاح بازتابها ، اثر پیچش اتفاقی و محدودیتهای سیستمهای دوگانه مشابه روش تحلیل تاریخچه زمانی خطی است؟
6- آیا رعایت حداکثر تغییر مکانهای حاصل از زلزله سطح بهره برداری برای تمام ساختمانها اجباری میباشد؟
7-برای اثر پی دلتا آیا برای محاسبه p باید مجموع کل بارهای مرده وزنده را در نظر گرفت و یا در نظر گرفتن بار مرده و درصد موثر بار زنده کفایت میکند؟
8- برای محاسبه شاخص پایداری و مقایسه با عدد 0.1 باید تغییر مکانهای ارتجاعی را در نظر گرفت و یا مطابق ویرایش قبلی باید تغییر مکانهای غیر ارتجاعی را در نظر گرفت.
9- با رعایت بند 1-5 پیوست 2 به نظر میرسد که دیگر نیازی به رعایت بند 2-10 نیست . آیا تنها نکته اضافی بند 2-10 اجباری بودن برای ساختمانهای بتنی علاوه بر ساختمانهای فلزی میباشد ؟
10-رعایت بند 5-1 پیوست 2 باعث به دست آمدن ستونهای با ابعاد بزرگی میشود که نه تنها مالکین ساختمان بلکه شهرداری ها نیز زیر بار این مساله نمیرود.آیا میتوان مقدار نیروی به دست آمده از این بند را به حداکثر نیروی قابل انتقال به ستون محدود نمود.(همانند آیین نامه ubc و همچنین بند 2-10 همین آیین نامه که البته ستونهای مورد بحث در آن بند به علت تغییر صفحه مقاوم جانبی دارای وضعیت بحرانی تری هم میباشند)
11-در بند 3-2-3 نسبت ضخامت به ارتفاع دیوارهای سازه ای مهار نشده حداقل برابر 0.1 در نظر گرفته شده است . سوال اینجاست که مگر استفاده از این دیوارهای مهارنشده با توجه به بند 3-6-2 ممنوع نیست؟
12- در بند 7-5 پیوست 2 اگر چشمه اتصال دست بالا طراحی شده باشد ، آیا اجبارآ رابطه 6 در بند 7-5 این پیوست باید با این مقدار دست بالا کنترل شود و یا میتوان این رابطه را با حداقل مقاومت برشی مورد نیاز در چشمه اتصال کنترل نمود؟
13-در بند 7-5 الف آیین نامه (پیوست 2) منظور از مقاومت برشی جانبی طبقه کدامیک از موارد زیر است؟
الف- حداکثر نیروی برشی که کلیه اجزای مقاوم در طیقه میتوانند تحمل نمایند
ب- حداکثر نیروی برشی زلزله که ستون مورد نظر با توجه به خمش و برش حاصل از نیرو میتواند تحمل نماید
ج- مقاومت برشی ستون مورد نظر
14- در پیوست 2 بند 8-3-IIII منظور از حداکثر نیرویی که توسط سیستم به مهاربند منتقل میشود چیست؟
15-در بند 8-4-الف درقسمت I ، وقتی تیر متصل به مهاربند 8 یا 7 غیر باربر باشد (کش باشد) باز هم نیاز به رعایت اعمال ضریب 1.5 در نیروی بادبند هستیم؟
16-در بند 8-5 به نظر میرسد عدد 2.8 R اشتباه تایپ شده و عدد 2.8 صحیح باشد.                                                                                         

http://www.civiljafari.blogspot.com/  وبلاگ تخصصي مهندس جعفري

                                                                                                   والسلام

                       بنام خدائي كه همين نزديكيهاست

                            تنها تو مانده اي نصرالله

شرم الشيخ كوفه است و
جنوب‌، نينوا!
دارد جنوب شبيه كربلا مي شود
مديترانه‌، فرات است
فرات‌، عباي توست!

قابل توجه اعضاء محترم نظام مهندسی

ویرایش جدید مبحث دهم ( اجرای ساختمانهای فولادی) منتشر شد

قیمت ۱۴۰۰ تومان

ويرايش سوم آئين نامه زلزله ايران منتشر شد.

قيمت ۱۰۰۰ تومان

 محل توزیع: ملایر - چهار راه خیام- انتشارات امیر کبیر

متأسفانه سازمان نظام مهندسي استان همدان، تاكنون در خصوص تهيّه و توزيع موارد فوق هيچگونه اقدامي انجام نداده است.!!!

از سازماني كه براي ملاقات با مدير محترم اجرائئ آن بايستي تا ساعت ۱۸ عصر، وقت تلف نمائي، بيش از اين نمي توان انتظار داشت.!!!

 مطالب مرتبط:

تغييرات عمده آئين نامه 2800 ويرايش سوم

                                                                       والسلام